Een luisterend oor bieden aan mensen die iemand verloren hebben: dat is het belangrijkste doel van de rouwbezoekgroep. Groepsleden Willemien Jansen, Grady Wolven, Christine Thon en Elly Boots doen dat met liefde, vanuit hun overtuiging dat je er in de kerk voor elkaar moet zijn. Daarnaast werkten ze onder meer aan het realiseren van de gedenkhoeken. De gedenkhoek in Oirschot is op 25 november 2007 in gebruik genomen, die in Best werd op dezelfde dag verrijkt met een glazen kunstwerk van Elly Boots. 

 

Willemien en Grady richtten de rouwbezoekgroep in 2001 op, in reactie op een vraag van dominee Kroon. Hij zocht een mogelijkheid om rouwenden die hij zelf bezoekt ook op langere termijn van dienst te kunnen zijn. In 2002 startte de groep, die toen vijf leden telde, met het bezoeken van mensen die een dierbare hadden verloren. Grady’s motivatie voor dit werk vloeit mede voort uit het feit dat zij tien jaar geleden zelf haar man verloor. “Ik heb toen heel veel steun gehad vanuit onze kerkelijke gemeente, dat was geweldig. Ik heb dat echt ervaren als de hand van God.” Willemien verloor jaren geleden plotseling haar zwager en werd daardoor bepaald bij lijden en dood. Dat vond zijn weerslag in het werkstuk over ‘God en het lijden’, dat ze maakte voor de opleiding Theologische Vorming voor Gemeenteleden. “Ik realiseerde me toen hoe belangrijk de nabijheid van mensen is in situaties van verlies. Dat luisterende oor. Dat geldt trouwens niet alleen bij overlijden: vrijwel iedereen heeft op een of andere manier met verlies te maken. Denk aan een scheiding, het verliezen van een baan, je gezondheid, noem maar op. Ook dan is nabijheid belangrijk.”

 

Als iemand in de gemeente overlijdt, gaat er altijd een van de groepsleden naar de begrafenis of crematie. De rouwbezoekgroep stuurt iedereen die een dierbare verloren heeft een condoleancekaart en geeft daarin ook aan wanneer ze contact opneemt. Sommige mensen willen graag snel een bezoek, bijvoorbeeld omdat ze niemand hebben met wie ze hun verdriet kunnen delen, of omdat ze dat niet durven. Anderen hebben daar pas op langere termijn behoefte aan. Iedereen kan dat zelf aangeven. “We richten ons helemaal op de wensen van de betreffende persoon”, zegt Grady. “Zo gaan sommige mensen liever iets dóen. Bijvoorbeeld een fietstocht of wandeling maken.” Bij het eerste bezoek krijgen mensen het door de groep zelf samengestelde boekje ‘In dagen van rouw’, waarin gedichten en andere teksten staan die met verlies en lijden, maar ook met troost en hoop te maken hebben. Op de voor- en achterkant prijken glas-in-lood-ramen uit de kerkgebouwen in Oirschot en Best.

 

De belangrijkste eigenschap die medewerkers van de rouwbezoekgroep moeten hebben, is goed kunnen luisteren. “En daarnaast is het belangrijk om niet met je eigen verhaal te komen, alleen als iemand daar specifiek om vraagt”, zegt Willemien. Grady en Willemien benadrukken dat het bezoekwerk niet alleen geven is, maar zeker ook ontvangen. “Je groeit aan dit werk. Je praat met mensen in diepgaande situaties en je ontdekt dat iedereen iets unieks heeft. Dat is mooi.” Of zij ook een ‘hand van God’ zijn voor de mensen die ze bezoeken, durven Grady en Willemien niet te zeggen. “Dat willen we zeker niet pretenderen. Het belangrijkste is dat mensen het op prijs stellen dat we komen, dat ze er iets aan hebben.”

 

De rouwbezoekgroep is op meer terreinen actief. Elly en Willemien, beiden maatschappelijk werker, leiden sinds 2008 jaarlijks een gespreksgroep voor mensen die hun levenspartner hebben verloren, een zogenaamde lotgenotengroep.

 

Verder maakte de rouwbezoekgroep zich sterk voor het plaatsen van een columbarium (urnenmuur) op de begraafplaats, en introduceerde zij in 2004 het gedenkboek voor de namen van gestorven gemeenteleden. En op de laatste zondag van 2007, is de gedenkhoek in Oirschot in gebruik genomen, een jaar na die in Best. 

 

De Oirschotse gedenkhoek is ontworpen door kunstenaar Jan van Emst, die in Best door Albert van Dorssen – tevens ontwerper van de meubelstukken in het kerkgebouw. De uitvoering was in beide gevallen in de deskundige handen van Jacob Kant.

In Best staat de gedenkhoek rechts naast het liturgisch centrum. “Het is een plaats waar mensen hun overleden familieleden kunnen gedenken”, zegt Willemien.

 

 

“Op de houten tafel liggen naast het gedenkboek een kaars, stenen (met de namen van gestorvenen), Jacobsschelpen (met de namen van dopelingen) en een koperen waterbekken (gemaakt door Brand van Wijk) te staan. Deze voorwerpen staan voor de vier elementen lucht, vuur, aarde en water, symbolen voor het leven, de toekomst en het geborgen zijn. We hebben stenen gekozen omdat deze voor het Joodse volk heel symbolisch zijn: ze markeren je weg in het leven en alle overgangen die daarbij horen.” Grady: “Er staat op de tafel ook een schaal waxinelichtjes, voor mensen die een kaars willen aansteken.” De gedenkhoek is gefinancierd uit de opbrengst van de vlooienmarkt. Erboven hangt een glazen kunstwerk van Elly Boots. De achtergrond daarvan beschrijft zij in het kader bij dit artikel. De gedenkhoek is niet alleen voor het gedenken van overledenen, aangezien er ook de Jacobsschelpen komen te liggen, symbolen voor het ontvangende leven. “Geboorte en dood, begin en einde, zijn met elkaar verbonden”, zeggen Willemien en Grady. “Ook dat is iets om bij het bezoeken van de gedenkhoek bij stil te staan.”

 

Geboorte en dood zijn twee fasen in de reis van de ziel die allebei in Gods hand liggen.

Vreugde en verdriet horen bij Gods schepping van de mens, ze horen onlosmakelijk bij het leven.
De vreugde is te zien in de witte vleugels die opstijgen: vreugde geeft je de vrijheid van een vliegende vogel, vreugde om de levensverwachting zoals bij een blijde geboorte, vreugde om de liefde tussen mensen.
Verdriet hoort bij inkeer, staat stil in zichzelf. Verdriet is pijn van binnen, bij het heengaan, het verloren gevoel, het moeten verwerken.
Die symbolische V heb ik een aantal keren verwerkt in het ontwerp. Ook in de kande-laartjes.

 

God, met al zijn liefde, heb ik gesymboliseerd als allesomvattend licht in het witte glas. Van God wordt gezegd: Hij is licht en hij brengt licht (psalm 27). En Jezus zegt van zichzelf: Ik ben het licht van de wereld, wie mij volgt zal niet langer in het donker lopen (Johannes 8:12).

 

Uit het licht wordt het leven opgenomen als een sluier, een bloemsluier, een regenboog in al zijn veelkleurigheid en verscheidenheid, een groeiende korenaar. God is altijd bij de levensloop van de mens, stroomt onder je leven door als water, is boven je als lucht en adem en stroomt door je heen als de liefde, in de geboorte van een kind en in iedere levensfase opnieuw.

 

In het midden is een open ruimte voor het mysterie, voor alles wat niet uit te drukken is, voor alles wat niet te bevatten is.

 

De geboorte heb ik gesymboliseerd met het kleine doorzichtige knopje, een nog blanco leven. De witte knopjes in ieder stukje van de bloemsluier zijn de wondertjes, eilandjes van hoop en belofte, die je steeds weer in je leven tegenkomt. Zoals je bij het luisteren naar mooie muziek soms het geheim van het leven op het spoor komt waar de ziel naar verlangt. De muziek kan onze ziel vleugels geven om zich te begeven naar de plaats waar ze werkelijk thuishoort; een glimp van eeuwigheid.

 

Het leven eindigt tenslotte weer in het oneindige licht. In golven van licht. Gedragen op adelaarsvleugels (Exodus 19). Weer thuis en veilig geborgen. Het licht tenslotte omarmt het gedoofde leven met de troostende belofte: Ik zal er zijn.